Văn hóa xếp hàng của người Nhật

Chắc hẳn nhiều người vẫn còn nhớ câu chuyện về “cậu bé xếp hàng và gói lương khô” vào đợt thảm họa kép động đất sóng thần xảy ra ở Nhật Bản vào năm 2011. Có thể nói, văn hóa xếp hàng không chỉ có ở Nhật mà có ở hầu khắp mọi nơi trên thế giới, như Anh, Mỹ, Singapore, Hàn Quốc,v.v… Tuy nhiên, do đất chật người đông nên xếp hàng là một việc làm rất thường xuyên trong đời sống người Nhật, và nó cũng nói lên phần nào văn hóa, kỷ cương và sự tôn trọng lẫn nhau trong xã hội. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về văn hóa xếp hàng ở Nhật Bản, một nét đẹp văn hóa Việt Nam chúng ta cần học tập và áp dụng.

Câu chuyện về cậu bé và gói lương khô

(hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
Hãy cùng nhớ lại một chút câu chuyện cảm động này.

Tối hôm động đất và sóng thần xảy ra trên đất nước Nhật (11/3/2011), một PV thường trú tại Nhật được phái tới một trường tiểu học phụ giúp hội tự trị ở đó phân phát thực phẩm cho người bị nạn. Trong số những người rồng rắn xếp hàng có một em nhỏ chừng 9 tuổi, trên người chỉ có chiếc áo thun và quần đùi. Trời rất lạnh mà cậu lại xếp hàng cuối cùng, sợ đến phiên của em thì chẳng còn thức ăn, anh PV chạy lại hỏi thăm.

Cậu bé kể đang học ở trường. Từ ban công lầu 3 của trường cậu nhìn thấy chiếc xe và người cha bị nước cuốn trôi vì động đất và sóng thần xảy ra, cha của cậu làm việc gần đó chạy đến trường. Chắc chắn ông đã chết rồi. Anh PV hỏi mẹ đâu? Cậu bé nói nhà nằm ngay bờ biển, mẹ và em của mình chắc cũng không chạy kịp.

Cậu quay người lau vội dòng nước mắt khi nghe anh PV hỏi đến người thân. Nhìn thấy cậu bé bị lạnh, anh PV cởi áo khoác trùm lên người cậu. Vô tình bao lương khô, khẩu phần ăn tối của anh bị rơi ra ngoài. Anh nhặt lên đưa cho bé và nói: “Đợi tới phiên của con chắc hết thức ăn, khẩu phần của chú đó, chú ăn rồi, con ăn đi cho đỡ đói”.

Đứa bé nhận túi lương khô, khom người cảm ơn. Tưởng cậu sẽ ăn ngấu nghiến ngay lúc đó nhưng không phải, cậu ôm bao lương khô đi thẳng lên chỗ những người đang phát thực phẩm, để bao lương khô vào thùng thực phẩm đang phân phát rồi quay lại xếp hàng. Ngạc nhiên vô cùng, anh PV hỏi: “Tại sao con không ăn mà lại đem đặt vào đó?” Bé trả lời: “Bởi vì còn có nhiều người chắc đói hơn con. Bỏ vào đó để các cô chú phát chung cho công bằng chú ạ…!”

Đến lúc này, anh PV phải vội quay mặt đi chỗ khác khóc để mọi người không nhìn thấy. Thật cảm động. Không ngờ một đứa nhỏ 9 tuổi, mới học lớp 3 đã có thể dạy một bài học làm người trong lúc khốn khó nhất. Một bài học vô cùng cảm động về sự hy sinh.

Khi nào người Nhật xếp hàng ?
Có lẽ là một câu hỏi hơi thừa. Người Nhật xếp hàng tại bất cứ nơi nào họ cần đến mà đang có “hàng” để “xếp”. Xếp hàng ăn Ramen, ăn Takoyaki, mua iPhone, mua vé xem trận đấu bóng chày, mua vé xem phim,… Thông thường vào những dịp khai trương, ra mắt sản phẩm gì đó, những địa điểm hot trong những ngày lễ hoặc những nhà hàng nổi tiếng, để có thể vào mua/ ăn, bạn mặc nhiên sẽ phải xếp hàng chờ đến lượt mình.

Xếp hàng chờ mua iPhone

Người Nhật đơn giản là rất thích xếp hàng. Không cần biết phải chờ bao lâu, bất kể thời tiết lạnh hay nóng, mưa hay nắng, họ đều có thể xếp hàng. Bất cứ ở đâu, bạn cũng có thể thấy người ta xếp hàng trong trật tự, không có việc chen lấn, cắt hàng. Người ta sẵn sàng xếp hàng trong im lặng đến hơn 2 tiếng chỉ để có được vài phút thưởng thức pizza trong một nhà hàng Italia nổi tiếng. Ở các đền chùa vào mùa lễ tết, đôi khi người ta phải xếp hàng từ tận cổng đền chỉ để vào được đến ngôi đền chính, ném đồng xu, lắc chuông và chắp tay cầu nguyện. Và họ vui vẻ và bình thản chờ đến lượt mình làm điều đó.

Người Nhật cho rằng : Có xếp hàng có nghĩa là có thứ đáng để xem. Đối với họ, nếu một sự kiện mà phải không phải xếp hàng để xem thì sự kiện đó rất đáng ngờ. Không xếp hàng có nghĩa là có điều gì đó không tốt, không có đám đông nghĩa là có giá trị thấp.

Người Nhật thích xếp hàng nhất thế giới
Trong khi hầu hết mọi nơi trên thế giới coi việc phải xếp hàng chờ đợi là một điều khó chịu thì với người Nhật Bản lại không hẳn là như vậy.

Thế giới đã thấy rõ hơn điều này khi hội chợ thương mại Expo quốc tế Nagoya kết thúc tại Aichi, Nhật Bản. Người ta đã thống kê được trong 185 ngày diễn ra hội chợ đã có tổng cộng 22 triệu du khách đến thăm (trong đó 95% là người Nhật). Nhiều người Nhật đã phải xếp một hàng dài chờ đến lượt mình chỉ để được nhìn chiếc mũ lông trùm của người Siberia, hay xếp hàng để được ngắm nhìn bức tượng thú mỏ vịt dài hơn 10 mét tại gian hàng Australia.

Và nhờ vậy, các Phóng viên đã có dịp được hỏi một số người để tìm hiểu thêm về văn hóa xếp hàng này.

Chị Tamia Ito đến từ Osaka cho biết: “Tôi không thường xuyên phải xếp hàng nhưng tôi thấy rất thích khi có một hàng dài mọi người chờ làm gì đó, như kiểu có một cái gì đó vô cùng hấp dẫn đang chờ đợi mình vậy. Nên mặc dù đôi khi không thích lắm nhưng tôi vẫn bình tĩnh xếp hàng. Phải chịu khổ tí thì lúc tận hưởng mới trọn vẹn được.”

Đối với một số người, xếp hàng là một dịp để nói chuyện với những người thân, hay trò chuyện, làm quen với những người xung quanh. Một người đàn ông tên là Nakajima cho hay: “Tôi đến đây cùng bạn bè và gia đình. Chúng tôi đừng chờ hàng giờ liền và nói chuyện liên hồi. Tôi sẽ không bao giờ quên cái ngày này, cùng nhau đứng đợi xếp hàng trong hội chợ dưới cái nóng mùa hè oi bức”.

Một cô giáo tên là Tanaka thì cho biết, cô đến hội chợ này để tìm hiểu thêm về văn hóa các nước khác, và việc xếp hàng chỉ càng khiến cô háo hức thêm mà thôi. Đồng quan điểm đó, chị Kamiko Tsunoda đến từ Nagoya trả lời: ” Tôi đã đến hội chợ lần này là lần thứ sáu. Đến đây, tôi như được du lịch văn hóa đến mọi nơi trên thế giới. Tôi rất thích thú khi được tìm hiểu thêm về thế giới bên ngoài và sẵn sàng xếp hàng bất kể dài đến đâu.”

Hãy tập văn hóa xếp hàng để không bị sốc
Việc xếp hàng đã cho thấy sự văn minh và quy tắc xã hội căn bản tại Nhật Bản. Chả thế mà sau đợt thảm họa kép năm 2011, tình trạng luôn thiếu hụt lương thực và nhiên liệu xảy ra nhưng không hề có nạn cướp bóc, đập phá, làm loạn. Một phần lí do là ở cơ cấu dân số già, nhưng một lí do quan trọng nhất ở đây là văn hóa xếp hàng, cũng như văn hóa ứng xử tại Nhật Bản, “anh đến trước thì anh sẽ được phục vụ trước, còn tôi mặc dù đến sau nhưng cũng rất vui vẻ xếp hàng chờ tới lượt”.

Không chỉ tại Nhật mà ngay cả ở Việt Nam, các bạn hãy chú ý điều này, ở đâu cũng phải có trật tự, đến sau thì tự động xếp hàng, không chen lấn cắt hàng, hãy tỏ ra bình tĩnh và trò chuyện với những người xung quanh để quên đi thời gian. Văn hóa xếp hàng là minh chứng cho sự văn minh, lễ độ của mỗi con người trong cuộc sống.

* Xếp hàng tiếng Nhật là 行列する (ぎょうれつ ) *