Internet đã là từ ngữ quen thuộc với mọi người ở mọi lứa tuổi, len lỏi vào từng nhà, trở thành một phương tiện không thể thiếu trong công việc, sinh hoạt, giải trí hằng ngày của hàng triệu triệu người trên thế giới. Ảnh minh họa: Internet Tuy nhiên, trong chúng ta mấy ai biết đến thời điểm hình thành, quá trình phát triển để trở thành mạng Internet toàn cầu như ngày hôm nay, ảnh hưởng của nó trong cuộc sống. Bài viết này mang chúng ta ngược dòng thời gian trở về những ngày sơ khai của Internet, tìm hiểu những cột mốc quan trọng của Internet từ năm 1969 đến năm 2009 ngày hôm nay. 1969: Arpanet Arpanet được vận hành trên công nghệ packet switching (chuyển mạch gói dữ liệu) mới nhất thời bấy giờ. Vào ngày 29-10-1969 lần đầu tiên các máy tính tại Đại học Stanford và Đại học UCLA (University of California, Los Angeles) được kết nối với nhau thông qua mạng Arpanet này. Arpanet được coi như mô hình mạng đầu tiên khai sinh ra Internet ngày hôm nay. Tin nhắn đầu tiên được truyền qua mạng được cho là “Login”, nhưng theo báo cáo lại thì đường truyền tin giữa hai nơi này bị “đứt” khi chỉ mới đi tới chữ cái “g”. Tên gọi ARPA-NET xuất phát từ The Advanced Research Project Agency là tổ chức tài trợ chi phí nghiên cứu cho chương trình này. 1969: Unix Một cột mốc quan trọng khác của Internet trong thập niên 1960 là sự khởi đầu của Unix: hệ điều hành có ảnh hưởng to lớn trong sự phát triển của Linux và FreeBSD (các hệ điều hành phổ biến nhất vận hành máy chủ web dịch vụ lưu trữ web ngày hôm nay). 1970: Arpanet network Vào năm 1970, một mạng Arpanet đã được thiết lập giữa Đại học Harvard, MIT (Học viện kỹ thuật Massachuset) và BBN (công ty tạo ra bộ vi xử lý giao diện dòng tin mà các máy tính sử dụng để kết nối vào mạng). 1971: thư điện tử - email Vào năm 1971, một sự kiện quan trọng có ý nghĩa hết sức to lớn và trở thành thứ không thể thiếu được trong cuộc sống công nghệ ngày hôm nay là thư điện tử - email ra đời. Email được phát triển bởi Ray Tomlinson, người đã có đề nghị sử dụng ký tự @ để ngăn cách giữa username và computer name (sau này là domain name). 1971: dự án Gutenberg và eBooks Michael Hart và Gregory Newby tại hội nghị HOPE Một trong những bước phát triển ấn tượng nhất năm 1971 là khởi đầu của dự án Gutenberg. Dự án Gutenberg hướng đến những người không quen với các công việc, thao tác trên nền web, Gutenberg là một nỗ lực toàn cầu để thực hiện những cuốn sách và tài liệu cho cộng đồng miễn phí gọi là ebook và các định dạng tài liệu điện tử khác. Dự án này được khởi nguồn khi Michael Hart được tiếp cận với một khối lượng lớn thời gian tính toán với máy tính, con số và nhận ra tương lai của máy tính không chỉ dừng lại ở các công việc tính toán thông thường, hiện tại việc tìm kiếm thông tin, tài liệu chỉ có trong thư viện. Ông đã tự mình đánh máy bản Tuyên ngôn độc lập của Mỹ (thời đó không có các thiết bị quét ảnh hay nhận dạng chữ viết tay như máy scan ngày nay) và sau đó phát động dự án Gutenberg để tạo ra các thông tin tài liệu, văn bản trên giấy tờ thành các định dạng điện tử và có thể xem trên máy tính. Đây là nguyên nhân khai sinh ra eBook ngày nay. 1972: Cyclades Đến năm 1972, nước Pháp cũng cho ra mắt một mạng riêng của mình và tương tự Arpanet với nền tảng công nghệ Packet switching có tên gọi là Cyclades. Sau đó Cyclades ngừng phát triển, tuy nhiên nó đã đi tiên phong cho ý tưởng quan trọng là các máy chủ phải có trách nhiệm truyền dữ liệu chứ không phải là mạng của chính nó. 1973: hệ thống mạng xuyên Đại Tây Dương và sự phổ biến của email Năm 1973, một bước nhảy vọt của Internet thời đầu khi đã có thể tạo ra mạng Arpanet có đường truyền xa xuyên qua Đại Tây Dương kết nối với Đại học UCL (University College of London). Cũng trong năm đó, thư điện tử email đã trở nên phổ biến và chiếm tới 75% hoạt động trong mạng Arpanet. 1974: sự ra đời của giao thức TCP/IP Có thể nói 1974 là năm đột phá của lịch sử phát triển Internet, một đề xuất được đề nghị để liên kết các mạng Arpanet lại với nhau tạo thành một mạng mới gọi là “liên mạng”, sẽ không có điều khiển trung tâm và làm việc trên một giao thức truyền dẫn mới, đây là tiền đề ra đời của giao thức TCP/IP còn tồn tại đến ngày nay. 1975: phần mềm Email Client cho máy trạm Với sự phổ biến của email, các chương trình gửi/nhận thư điện tử hiện đại đầu tiên đã được phát triển bởi John Vittal, một lập trình viên tại Đại học Nam California, vào năm 1975 gọi là MSG. Chức năng tiên tiến nhất chương trình này đã làm được lúc bấy giờ đó là bổ sung chức năng "Reply" và "Forward" cho Email Client. 1977: ra mắt modem máy tính 1977 là năm đáng nhớ trong sự phát triển của Internet như chúng ta biết ngày nay. Đó là năm mà modem máy tính đầu tiên được phát triển bởi Dennis Hayes và Dale Heatherington, được giới thiệu và bán cho những người dùng máy tính nối mạng lúc đầu. 1978: sự ra đời của Bulletin Board System (BBS) Bulletin board system (BBS) là một hệ thống máy tính chạy các phần mềm cho phép người dùng kết nối và đăng nhập vào hệ thống sử dụng phần mềm đầu cuối, BBS được phát triển tại Chicago năm 1978. 1978: Spam ra đời 1978 cũng là năm mang lại những tin nhắn email thương mại không được yêu cầu (sau đó được biết đến như là spam - thư rác), được gửi đến 600 người sử dụng Arpanet ở Califonia bởi Gary Thuerk. 1978: MUD - những hình thức đầu tiên của trò chơi nhiều người Tiền thân của Word of Warcraft và Second Life được phát triển vào năm 1979 và được gọi là MUD (viết tắt của MutiUser Dungeon). Các MUD là những thế giới ảo hoàn toàn dựa trên các văn bản, kết nối những yếu tố của luật trò chơi, sự ảnh hưởng lẫn nhau, các điều tưởng tượng và trò chuyện trực tuyến. 1979: Usenet ra đời Năm 1979 dẫn đường với sự ra mắt của Usenet, được tạo bởi hai sinh viên đã tốt nghiệp. Usenet là một hệ thống thảo luận dựa trên nền Internet, cho phép người dùng trên toàn cầu nói chuyện về cùng một chủ đề bằng cách đưa ra những tin nhắn công khai đã được phân loại bởi những nhóm thông tin. 1980: phần mềm Enquire Tổ chức Nghiên cứu hạt nhân châu Âu (thường được biết đến với tên gọi CERN) cho ra mắt ứng dụng Enquire (được viết bởi Tim Berners-Lee), một ứng dụng siêu văn bản cho phép các nhà khoa học tại các phòng nghiên cứu có thể lưu lại các phần mềm, con người và các dự án bằng cách sử dụng siêu văn bản này (siêu liên kết). (tuoitre)
Những chặng đường phát triển Internet lần lượt được tái hiện qua các cột mốc lịch sử trong làng công nghệ thông tin thế giới. Internet là một bức tranh đầy màu sắc - Ảnh minh họa: Google 1982: Emoticon đầu tiên xuất hiện Trong khi nhiều người công nhận Kevin MacKenzie với sự phát minh của emoticon vào năm 1979 thì vào năm 1982 Scott Fahman đã đề nghị sử dụng sau một câu nói đùa hơn là bản gốc của biểu tượng đó -) mà MacKenzie nghĩ ra. Từ đó emoticon hiện đại ra đời. 1983: các máy tính Arpanet chuyển sang TCP/IP Tháng 1-1983 là thời điểm cuối cùng các máy tính sử dụng mạng Arpanet chuyển sang các giao thức TCP/IP được phát triển bởi Vinton Cerf. Hàng trăm máy tính bị ảnh hưởng bởi sự chuyển đổi này. Tên server cũng được phát triển vào năm 1983. 1984: hệ thống tên miền (DNS) Hệ thống tên miền được tạo ra vào năm 1984 cùng với các hệ thống máy chủ tên miền đầu tiên (gọi là DNS). Hệ thống tên miền rất quan trọng, vì nó làm cho địa chỉ trên Internet thân thiện với con người hơn so với các số địa chỉ IP khó nhớ. DNS server cho phép những người sử dụng Internet đánh vào một tên miền dễ nhớ và sau đó chuyển đổi nó đến các địa chỉ IP một cách tự động. >> DNS Jumper: chuyển DNS server với một cú click >> Duyệt web nhanh hơn với Google Public DNS 1985: các cộng đồng ảo Năm 1985 đã đánh dấu sự phát triển The Well (viết tắt của Whole Earth Lectronic Link), một trong những cộng đồng ảo xưa nhất vẫn hoạt động. Nó được phát triển bởi Stewwart Brand và Larry Brilliant vào tháng 2-1985. Tạp chí Wired đã gọi The Well là “cộng đồng online có ảnh hưởng nhất trên thế giới”. 1986: chiến tranh các giao thức Những cuộc chiến tranh giữa các giao thức mạng bắt đầu vào năm 1986. Các nước châu Âu vào lúc đó đang theo đuổi mô hình Open Systems Interconnection (OSI), trong khi Mỹ đúng đắn khi lựa chọn sử dụng giao thức Internet/Arpanet và kết quả cuối cùng họ đã thắng khi lựa chọn giao thức mạng tối ưu nhất. 1987: sự phát triển của Internet Trước năm 1987 có gần 30.000 vị trí IP được xác định trên Internet. Nghi thức Arpanet đầu tiên đã bị giới hạn đến con số 1.000, sự phát triển của chuẩn TCP/IP đã làm số lượng có thể tăng lên được rất nhiều. 1988: IRC- Internet Relay Chat Cũng vào năm 1988, Internet Relay Chat (IRC) đã được triển khai lần đầu tiên, mở đường cho sự ra đời các chương trình chat thời gian thực và các chương trình gửi tin nhắn tức thời mà chúng ta sử dụng ngày nay. 1989: AOL được ra mắt Khi Apple tung ra chương trình AppleLink vào năm 1989, dự án này được đặt lại tên và America Online ra đời. AOL, vẫn tồn tại ngày nay, sau đó đã làm cho Internet trở nên phổ biến với những người sử dụng Internet bình dân hơn. 1989: kế hoạch đề xuất cho World Wide Web 1989 ra mắt kế hoạch đề xuất cho World Wide Web được viết bởi Tim Berners-Lee. Nó được công bố đầu tiên ở số báo phát hành tháng 3 của tạp chí MacWorld, và sau đó được phân phối lại vào tháng 5-1990. Nó được viết để thuyết phục tổ chức CERN rằng một hệ thống siêu văn bản toàn cầu trong sự quan tâm nhất của CERN. Thời điểm ra đời nó được gọi “Mesh”, thuật ngữ World Wide Web đã được đặt ra trong khi Berners-Lee đang viết code vào năm 1990. 1990: cuộc gọi thương mại đầu tiên ISP Năm 1990, The World đã cung cấp những cuộc gọi thương mại Internet đầu tiên. Cùng năm đó Arpanet ngừng phát triển. 1990: những nghi thức World Wide Web hoàn thành Năm 1990, mã lệnh cho World Wide Web được viết bởi Tim Berners - Lee đã hoàn thành, chúng dựa trên kế hoạch đề xuất của ông ấy từ những năm trước đó, đi cùng là những tiêu chuẩn cho HTML, HTTP và các URL. 1991: trang web đầu tiên được tạo ra 1991 đã mang lại một số sự đổi mới chính cho thế giới Internet. Trang web đầu tiên được tạo ra và nhiều thứ như là email đầu tiên giải thích email là gì, mục đích của nó là để giải thích World Wide Web là gì. 1991: nội dung đầu tiên dựa trên giao thức tìm kiếm Cũng vào năm 1991, ra mắt Gopher - bộ máy tìm kiếm đầu tiên kiểm tra những nội dung tập tin thay vì chỉ tìm tên tập tin. 1991: MP3 trở thành một tiêu chuẩn Định dạng MP3 đã được ra mắt như là tiêu chuẩn cho tập tin nhạc vào năm 1991. Những tập tin MP3 được nén khá nhiều, MP3 sau đó trở thành một định dạng tập tin phổ biến để chia sẻ những bài hát và album nhạc thông qua Internet đến thời điểm hiện tại. 1991: webcam đầu tiên Một trong những sự phát triển thú vị ở thời điểm này là sự ra mắt của chiếc webcam đầu tiên. Nó được triển khai ở phòng thí nghiệm của Đại học Cambridge, và mục đích duy nhất của nó là để giám sát một máy nghiền cà phê để những người quan sát tránh thời gian lãng phí khi đi kiểm tra một máy nghiền cà phê còn hay hết nguyên liệu. 1993: Mosaic - trình duyệt web có giao diện đồ họa đầu tiên Mosain - trình duyệt Internet có giao diện đồ họa đầu tiên phát hành vào năm 1993 được cho phép download một cách rộng rãi. Mosaic không phải là trình duyệt web đầu tiên, nhưng nó được xem là trình duyệt mang tính cách mạng giúp mọi người có thể truy cập Internet dễ dàng hơn so với trước đây. 1993: chính phủ cũng tham gia "cuộc vui" Năm 1993, cả Nhà Trắng và Liên Hiệp Quốc đều chính thức online, đánh dấu sự bắt đầu của những tên miền .gov và .org. 1994: Netscape Navigator Đối thủ cạnh tranh lớn của Mosaic là Netscape Navigator được phát hành vào năm 1994 - một năm sau khi Mosaic ra mắt. 1995: thương mại hóa Internet 1995 thường được công nhận là năm đầu tiên web trở nên thương mại hóa. Đầu tiên, mã hóa bảo mật SSL (Secure Sockets Layer) được phát triển bởi Netscape, giúp con người giao dịch trên mạng an toàn hơn. Thêm vào đó, năm 1995 cũng đã đánh dấu kỷ nguyên của thời đại mua hàng trên mạng của hai đại gia lớn, mà tầm ảnh hưởng của nó đến với con người và Internet hiện đại ngày nay là không thể thiếu được, đó là Echo Bay (sau này đổi thành eBay) và Amazon.com. Amazon khởi đầu chật vật khi không thể tạo ra lợi nhuận trong sáu năm cho đến năm 2001. 1995: ra mắt Geocities, Cộng hòa Vatican cũng lên mạng và JavaScript ra đời Sự kiện ấn tượng của năm 1995 đó là việc ra mắt Geocities (hiện tại Geocities đã đóng cửa vào ngày 26-10-2009). Quốc gia bé nhỏ Vatican cũng lần đầu tiên online vào năm 1995. Sun Microsystems cho ra mắt Java và JavaScript năm 1995. ActiveX cũng được Microsoft tung ra vào năm sau đó. 1996: dịch vụ web đầu tiên (webmail) Vào năm 1996 dịch vụ webmail mang tên Hotmail ra đời, hiện tại Hotmail vẫn còn được sử dụng và nâng cấp lên thành Windows Live Hotmail. 1997: thuật ngữ “weblog” được đặt ra Khi các blog được ra mắt trên Internet dưới nhiều hình thức khác nhau, thuật ngữ “weblog” ra đời. 1998: các câu chuyện xâm nhập online vào Internet thay vì các phương tiện truyền thông truyền thống 1998, mẫu tin đầu tiên được xâm nhập online vào hệ thống Internet là scandal của tổng thống Bill Clinton với người tình Monica Lewinsky. 1998: Google! Google đã bước những bước đi đầu tiên vào năm 1998, tạo nên cuộc cách mạng hóa cách mà mọi người tìm kiếm thông tin trực tuyến trên Internet. 1998: chia sẻ tập tin qua Internet ra đời Cũng vào năm 1998, Napster ra đời, mở ra hình thức chia sẻ tập tin qua Internet. 1999: dự án SETI@home 1999 là năm ra đời dự án SETI@home tại Đại học Berkely. Dự án này kết hợp sức mạnh xử lý CPU của hơn 3 triệu máy tính trên toàn thế giới, chương trình chỉ sử dụng bộ xử lý của máy tính khi nó đang trong thời gian rỗi. Chương trình này phân tích dữ liệu sóng radio thu được từ vệ tinh để tìm kiếm những dấu hiệu về văn minh ngoài Trái đất. 2000: bong bóng kinh tế toàn cầu vỡ tung 2000 là năm sụp đổ của nền công nghiệp .COM (dotCOM), kết quả là làm mất một lượng khổng lồ vốn đầu tư. Hàng trăm công ty đóng cửa, một vài công ty khác thì chưa tìm ra được lợi nhuận cho các nhà đầu tư của họ. NASDAQ đã liệt kê một số lượng lớn công ty công nghệ bị ảnh hưởng bởi bong bóng kinh tế bị vỡ này. (tuoitre)
Trải qua một chặng đường phát triển cho đến ngày nay, Internet có nhiều cột mốc ghi dấu ấn lịch sử công nghệ mà trong phần cuối bạn sẽ có dịp lướt qua. Internet tựa như một xa lộ với các luồng dữ liệu di chuyển liên tục không ngừng - Ảnh minh họa: Google 2001: Wikipedia được tung ra Với sự sụp đổ của .com vẫn đang tiếp diễn mạnh mẽ, Wikipedia tung ra vào năm 2001, website đã mở đường cho các dịch vụ từ điển bách khoa toàn thư mở lớn nhất trên Internet. 2003: Xu hướng VoIP Năm 2003, Skype ra đời giúp người dùng có thể hội thoại thông qua Internet qua giao thức Voice over IP (VoIP). 2003: MySpace trở thành mạng xã hội phổ biến nhất Cũng trong năm 2003, MySpace đã mở ra cánh cửa phát triển mạng xã hội liên kết con người trên toàn thế giới với nhau. Sau đó nó phát triển để trở thành mạng xã hội phổ biến nhất thời điểm đó. 2003: Đạo luật CAN-sPAM Act ra đời Đạo luật chống spam mang tên CAN-sPAM Act ra đời năm 2003, được ký bởi tổng thống Mỹ thời bấy giờ là George W. Bush. Các đại gia Microsoft, America Online, Yahoo và EarthLink cùng nhau liên minh, nỗ lực tiêu diệt tệ nạn thư rác. 2004: Web 2.0 Mặc dù được đưa ra vào năm 1999 bởi Dracy DiNucci nhưng đến năm 2004 thuật ngữ "Web 2.0" mới được sử dụng rộng rãi để mô tả các website hướng người dùng và cung cấp khả năng tương tác, mang theo nền tảng web kiểu mới, trau chuốt và lộng lẫy hơn. 2004: Phương tiện truyền thông xã hội và Digg Thuật ngữ "social media" được tin tưởng để sử dụng đầu tiên bởi Chris Sharpley, được đưa ra trong cùng năm với "Web 2.0". Digg, một trang tin tức xã hội, được tung ra vào tháng 11-2004, mở đường cho các site như là Reddit, Mix và Yahoo! Buzz. Digg tìm kiếm và tạo ra những nội dung web, những tin tức liên quan thông các link web được chính cộng đồng đăng lên và bình luận. 2004: Mạng xã hội Facebook Facebook được tung ra vào năm 2004, mặc dù ở cùng thời điểm nó chỉ được mở cho học sinh đại học và được gọi là "The facebook", sau đó từ "The" được bỏ đi và chỉ còn Facebook như hiện tại, và địa chỉ TheFacebook.com vẫn còn hoạt động, được chuyển tới Facebook.com. 2005: YouTube ra đời YouTube được tung ra vào năm 2005 cung cấp dịch vụ lưu trữ và chia sẻ video trực tuyến miễn phí cho công chúng. Cho đến ngày nay, nhờ sự hậu thuẫn của Google, YouTube đã trở thành dịch vụ chia sẻ video số 1 trên Internet. 2006: Twitter ra mắt Một năm sau khi Youtube ra đời, Twitter cũng lục đục ra mắt người dùng toàn cầu tạo nên cơn sốt tiểu blog với các đoạn blog ngắn gọn trong 160 ký tự và ngày nay Twitter đã trở thành tiểu blog được yêu thích của nhiều chính trị gia, nghệ sĩ, người dùng toàn cầu… 2007: Chương trình Tivi trực tuyến chính Hulu được ra mắt vào năm 2007 như một sự mạo hiểm khi cạnh tranh chung với các đại gia tivi trực tuyến như ABC, NBC, và Fox để trở thành kênh tivi trực tuyến phổ biến nhất hiện nay. 2007: The iPhone và Mobile Web Sự đổi mới lớn nhất của năm 2007 chắc chắn chính là là iPhone - chiếc điện thoại con cưng của Apple, tạo nên cơn sốt điện thoại di động màn hình cảm ứng đa điểm cho người dùng toàn cầu và cho đến thời điểm hiện tại sức hút của nó vẫn không suy giảm. 2008: Bầu cử qua Internet Bầu cử tổng thống cũng được diễn ra trên Internet năm 2008 trong các chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ. Đó là năm đầu tiên những ứng cử viên quốc tế lợi dụng được đầy đủ tất cả các dịch Internet cung cấp để chiến thắng đối phương trên mặt trận này. Hillary Clinton khởi đầu với chiến dịch diễn thuyết qua Youtube. Hầu như tất cả ứng viên tổng thống đều có một trang facebook hay twitter hoặc là cả hai. Ron Paul lập kỷ lục gây quỹ mới bằng cách nâng lên 4.3 triệu đôla trong một ngày thông qua đóng góp trực tuyến và đánh bại kỷ lục của mình chỉ trong vài tuần sau bằng cách nâng lên 4.4 triệu đôla trong một ngày. Cuộc bầu chọn năm 2008 đã đặt Internet ở vị trí đứng đầu cho chính trị và các chiến dịch, một xu hướng mà dường như không thể thay đổi khác trong tương lai sắp tới. 2009: Chính sách ICANN thay đổi Tại hội nghị diễn ra ở Paris, ICANN đã bỏ phiếu chấp nhận thông qua quy định mới, theo đó cho phép các công ty mua tên miền cấp cao mới tùy ý muốn. Chẳng hạn, thay vì hạn chế các trang web kết thúc với đuôi .com hay .org, Hãng eBay có thể có những trang web sử dụng đuôi .ebay, hay thành phố New York có thể sử dụng tên miền cấp cao .nyc. Tương lai? Đâu là tương lai của Internet hiện đại ngày nay? Liệu 5, 10 hay 20 năm nữa Internet sẽ có bước phát triển như thế nào? Sắp tới liệu lại có thêm một giao thức Internet, mô hình mạng xã hội mới hay những website tạo bước ngoặt cho lịch sử Internet nữa hay không? Chúng ta hãy chờ đợi những điều Internet mang tới cho chúng ta ở trước mắt. (tuoitre)
