Anh em giúp NHMOLS về Tết nguyên đán trên TÂY NGUYÊN

Làm luôn 1 Tây Nguyên Tour, vừa đi chơi vừa thực địa luôn. Tha hồ phỏng vấn, quay phim chụp ảnh hay vô mấy viện bảo tàng mà tìm tư liệu.

 

lễ hội đâm trâu ở BMT nè mod ơi?? tặng mod nha

Lễ hội đâm trâu - nét văn hóa đặc sắc vùng đất Tây Nguyên


Một buổi lễ đâm trâu của người Ê Đê
Đối với người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, con trâu là biểu tượng cho sự thịnh vượng và sức mạnh trong cộng đồng. Vì vậy, trâu thường được người đồng bào dân tộc sử dụng làm vật tế thần linh hay dùng để trao đổi với các món đồ quí khác, như: cồng chiêng, chum ché, trống và thậm chí cả voi…
Để tế thần, người đồng bào dân tộc có lễ đâm trâu. Và đâm trâu là lễ tế long trọng nhất trong tất cả các buổi lễ tế của người Tây Nguyên. Lễ hội đâm trâu thường được tổ chức vào các dịp như: ăn mừng chiến thắng, tạ lễ, cầu an, khánh thành nhà rông của làng, khơi dậy niềm kiêu hãnh, tự tin của cộng đồng hay thậm chí còn để xua đuổi tà thần đến quấy nhiễu dân làng như thiên tai, dịch bệnh… Tuy nhiên, cũng có nhiều gia đình giàu có cũng tổ chức lễ hội đâm trâu để phô trương thế lực và nâng cao uy thế trong cộng đồng nữa. Nhưng cho dù ở qui mô gia đình, dòng họ hay làng xã, lễ hội đâm trâu vẫn luôn luôn là một hoạt động văn hóa đặc sắc, nó nêu cao tinh thần cộng đồng của người dân tộc thiểu số mà ở đó cồng chiêng đóng một vai trò không thể thiếu được.


Chú trâu hùng dũng đã bị quật ngã
Về nguyên tắc, lễ hội đâm trâu thường được tổ chức ở bãi đất trống trong làng, vào mùa lễ hội (hay còn gọi là tháng ning nơng – tháng nghỉ ngơi), diễn ra hàng năm sau khi mùa màng đã được thu hoạch xong. Và lễ hội thường được chuẩn bị từ nhiều tháng trước đó…
Đến ngày đầu tiên của lễ hội, tiếng cồng chiêng, thường là chiêng arap, nổi lên để mời gọi và đón tiếp thần linh cũng như những người tham dự và hoàn thành các bước chuẩn bị cho lễ hội. Trong suốt thời gian này, cồng chiêng liên tục nổi lên để khuấy động không khí.
Ngay từ sáng sớm ngày hôm sau, tất cả những người tham dự đều đã có mặt và tụ tập xung quanh cây nêu. Vị già làng của làng tổ chức, sau vài câu thần chú, cho dẫn ra một con trâu đực và cột chặt vào cây nêu với một sợi dây thật chắc được làm bằng vỏ cây rừng. Tiếng cồng chiêng lúc này ngừng lại để nhường lời cho vị già làng, chủ tế buổi lễ, phát biểu vài lời. Sau đó cồng chiêng lại tiếp tục nổi lên với một nhịp độ nhanh hơn và thúc giục hơn cho thanh niên thiếu nữ sẽ cùng vào nhảy múa theo điệu nhạc.
Trong suốt ngày và đêm nay, mọi người sẽ nhảy múa theo tiếng chiêng. Ngoài ra còn có các hoạt động thi thố tài năng bằng đấu vật, đánh roi… để tranh giành bùa do già làng (pô khua) tặng. Và đặc biệt là các chiến binh ra nhảy múa, diễn lại cảnh đánh nhau và chiến thắng để khơi dậy dũng khí trong lòng mọi người tham dự. Tất cả mọi hoạt động đều được diễn ra xung quanh cây nêu có con trâu – vật tế lễ đã được buộc chặt.

Vật phẩm dâng thần linh​

Buổi chiều ngày thứ 3, một thanh niên được tuyển chọn, lực lưỡng, tay cầm giáo nhọn tiến gần lại bên con vật trong khi vẫn nhảy múa theo điệu nhạc. Giây phút linh thiêng đến, chàng thanh niên sẽ giết chết con vật bằng cách đâm mũi giáo vào cạnh sườn, xuyên qua tim.
Con trâu sau khi bị giết chết sẽ được xẻ thịt để thết đãi những người tham dự. Chiếc đầu trâu được chặt đứt ra, nguyên vẹn và được đặt trang trọng trên cây nêu để dâng cho thần linh. Nếu thịt trâu không đủ, người ta còn giết thêm heo gà để mọi người cùng được ăn uống. Buổi lễ còn được tiếp tục cho đến sáng ngày hôm sau với tiếng nhạc cồng chiêng và rượu cần. Mọi người ăn thịt và uống rượu. Các món ăn truyền thống cũng được mọi người chuẩn bị trước và mang ra cùng ăn uống nhảy múa theo tiếng âm vang cồng chiêng. Lễ hội là một nét văn hóa của người dân tộc thiểu số Tây Nguyên thể hiện rõ nét tinh thần dân tộc và đoàn kết của mọi thành viên trong cộng đồng.


lễ bỏ mả
Tây Nguyên- Vùng đất lễ hội
Mùa lễ hội ở Tây Nguyên kéo dài suốt 3 tháng mùa khô: Tháng Chạp, Tháng Giêng, Tháng Hai. Nhà văn Nguyên Ngọc cho rằng: “Đây là lúc đời sống văn hóa tinh thần của người Tây Nguyên biểu hiện tập trung nhất, sâu thẳm nhất và cũng rực rỡ nhất”.

Lễ bỏ mả

Lễ bỏ mả hay còn gọi là lễ Pơ thi. Đây là lễ hội lớn của người Jrai và Bahnar. Người Jrai và Bahnar cũng như một số tộc người khác ở Tây Nguyên tin rằng, sau khi chết, linh hồn sẽ về thế giới bên kia sống với tổ tiên. Nhưng linh hồn của người chết không đi hẳn, không sống hẳn với thế giới bên kia, mà sau một thời gian sẽ trở lại- tái sinh làm người bằng cách nhập vào thể xác của những đứa trẻ. Chính do quan niệm như vậy nên họ có cách ứng xử riêng với người chết, và có tục làm lễ bỏ mả để tiễn đưa linh hồn người chết ra đi. Chỉ sau lễ bỏ mả đó, linh hồn người chết mới hoàn toàn tách khỏi mọi ràng buộc với cuộc sống, mới thực sự về với cội nguồn của mình, còn người sống thì được giải phóng khỏi mọi liên hệ với người chết.
Lễ hội bỏ mả của dân tộc Bahnar. Ảnh: Trần PhongLễ bỏ mả là một trong những lễ hội mang sắc thái văn hóa độc đáo nhất của người Tây Nguyên, là cả một truyền thống ứng xử đầy tính nhân văn của người sống đối với người chết. Tiếng cồng chiêng trầm hùng, những điệu múa trang trọng lưu luyến, những ngôi nhà mồ uy nghi, những pho tượng mồ trầm tư đầy gợi cảm, những bữa ăn cộng cảm với những món ăn truyền thống, những bài cúng lâm ly tràn đầy chất văn nghệ dân gian… tạo nên bức tranh văn hóa sống động của lễ hội bỏ mả, góp phần cùng với những lễ hội khác tô điểm cho bức tranh văn hóa Tây Nguyên giàu bản sắc, vô cùng độc đáo, hấp dẫn, lôi cuốn một cách kỳ lạ.

 

ẨM THỰC LỄ, TẾT TÂY NGUYÊN



Tây Nguyên là nơi sinh sống của hàng chục dân tộc anh em, đông nhất là các dân tộc Ba Na, Gia Rai, Ê-đê, M’Nông, Xơ-đăng, H’rê...

Mỗi dân tộc đều có phong tục, tập quán riêng và hàng năm đều có tổ chức những ngày lễ Tết cho buôn làng sau khi gặt hái đã hoàn tất. Những ngày lễ Bỏ Mả, lễ Đâm trâu xây cột, Tết Cơm mới, Tết Giọt nước, Tết Lửa... diễn ra rộn rịp suốt mùa hanh khô. Đây là mùa lễ Tết ở Tây Nguyên.


Trong lễ Tết, ẩm thực của các dân tộc Tây Nguyên đều giống nhau, từ món thịt nướng cho đến rượu cần. Còn cách ăn uống và nấu nướng thế nào, thì đó là đặc điểm của mỗi dân tộc và của mỗi địa phương.

Ngày thường, đồng bào Tây Nguyên ăn cơm gạo tẻ với thức ăn nấu từ các loại rau rừng, mộc nhĩ, các loại củ, măng le. Thỉnh thoảng mới kiếm được con cá dưới sông, con thú từ trong rừng để cải thiện thêm bữa ăn. Còn các loại gia súc, gia cầm nhà nào cũng có, họ nuôi bằng cách thả rong vào rừng, ra bờ sông, bờ suối, và chỉ làm thịt để dùng vào việc cúng tế thần linh hay để thiết đãi khách quí đến thăm làng.

Vào các ngày lễ Tết, cơm nếp được thay cơm gạo tẻ và được nấu theo cách thức của tổ tiên: Cơm Lam. Họ vào rừng chặt những ống lồ ô còn non, giữ lại mấu ở một đầu ống rồi cho gạo nếp và nước vào, xong nút lại đem đốt bằng lửa và than cho thật khéo. Những ống cơm lam, ngoài vỏ tuy đen đúa, lem nhem nhưng khi chẻ bỏ lớp vỏ ấy đi thì lộ ra lớp cơm nếp thơm ngon, hấp dẫn lạ thường. Hương vị nếp quyện với hương thơm của tre tươi qua lửa làm cho cơm lam có một hương vị đặc biệt, hơn hẳn cơm nếp nấu trong chõ, trong nồi.

Thịt là thực phẩm chủ yếu trong các món ăn ngày Tết. Người Tây Nguyên làm lông con vật bằng cách thui đốt. Họ không chế biến được các món ăn đặc biệt như ở miền xuôi. Đáng chú ý là món nướng và làm món như tiết canh, nem sống ở dạng thô sơ. Những món ăn này dùng để khoản đãi hay để dâng cúng thần linh.

Ngoài ra, họ còn dùng phèo lấy từ ruột con vật bốn chân để chế biến món ăn là một đặc điểm trong cách thức ngả món của đồng bào Gia Rai, Ba Na. Kỹ thuật băm sống và trộn bóp đóng vai trò quan trọng tạo ra nhiều món từ thịt trâu bò, dê, nguồn thịt chính trong lễ hiến tế thần linh. Có món thịt bóp với phèo. Có món thịt băm nhỏ trộn với muối đựng trong ống tre. Có món thịt trộn với phèo rồi gói lá. Có món thịt trộn với tiết, phèo và muối ớt để trên lá. Có món thịt, ruột non, gan, ruột già hỗn hợp đựng trong ống tre. Lại có món thịt băm, tiết, phèo, muối ớt trộn nhuyễn. Da bóp với phèo cũng thành một món. Món thường gặp là gan và lá sách thái miếng xiên xen kẽ vào que tre để nướng.

Trong các món ăn kể trên họ đều dùng thịt sống, tuy không được nấu nướng nhưng có thể phèo là nguyên liệu có tác dụng làm tái các loại thịt tươi, giống như thính gạo trong món nem của người Kinh. Hơn nữa, tất cả những món sống ấy bao giờ cũng làm thành món đưa cay. Rượu cần là đồ uống không thể thiếu được trong các ngày lễ Tết. Thức nhắm, thậm chí được đặt gần bên các ghè rượu, có lót lá chuối đặt vào chiếc rá (rổ) để thực khách vừa nhâm nhi thưởng thức vừa chuyện trò, thỉnh thoảng đưa tay bốc một nhúm thức ăn đưa lên miệng...

Cùng với món sống, họ cũng làm các món nấu chín theo tập tục lâu đời. Trong các món này, thịt bao giờ cũng được nấu chung với bột gạo và rau đã giã nhỏ tạo thành món sền sệt đặc như cháo có thể bốc ăn được.

Món thịt nướng cũng là món thông dụng và được ưa thích. Có loại đem gói kín trong lá tươi rồi vùi vào than hay tro nóng. Có loại thì xâu thành từng xâu hơ trên than củi đang cháy.

Trong không khí cộng đồng ngày lễ Tết, việc ăn uống diễn ra với nhiều ý nghĩa, nó không chỉ đáp ứng nhu cầu no bụng, ngon miệng mà còn đáp ứng nhu cầu về tình nghĩa chòm xóm láng giềng trong buôn làng, quan hệ giữa con người với nhau.

Vượt lên trên thực đơn vừa kể, món ăn trong ngày lễ Tết không tách khỏi phần tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc, kết nối giữa người sống kẻ chết, giữa con người với thần linh. Chính vì vậy mà các món ăn thức uống vào ngày lễ Tết của họ mang ý nghĩa thiêng liêng và hết sức trang trọng.

 

Rượu cần
Tắm suối
Câu nêu
. . .

 

có thể sợt theo dân tộc: Ê đê, pí, m' nông, ba na, gia rai...

 

1 bài ngắn nè anh

 

bà con không để ý yêu cầu chỉ là gói trong "Tết Nguyên Đán trên Tây Nguyên" sao mà chơi quá trời thông tin luôn ợ

 

1 phần nữa ^^

 

(nguồn từ sechia.vn)

 

(nguồn từ trang tin điện tử của Ủy ban dân tộc)

 

(nguồn vietbao.vn)

phần này không nói về tết Nguyên đán nhưng cũng là 1 phần tập quán đón Tết của nhân dân các dân tộc, anh tham khảo xem lựa đc tin gì không hen

 

tiếc là không tìm được hình ảnh - clip - nhạc nào cả . trước mắt thì em mò chỉ ra nhiêu đó thôi à

 

mình có DVD của đài Quảng Nam quay cái lễ hội đâm trâu, về nhà tìm, có sẽ liên lạc với anh

 

bên hội MU của em có bác Blue quê ở Ban Mê Thuột, bác ấy khá sành sỏi về mọi phong tục cũng như những lễ hội của người dân tộc ở Tây Nguyên. Anh Minh có thể liên lạc với ảnh để trao đổi thêm

 

a lên megasharesvn có cái DVD tết trên mọi miền quê hương, hoặc cuốn Paris by 9 xuân gần đây nhất , sẽ có 1 đoạn nó giới thiệu tết của đồng bào thiểu số Tây Nguyên ( hehe e ở Daklak nè )

 

em dân bmt mà chẳng bik răng mô j hết

 

Văn hóa rượu cần Tây Nguyên trong ngày Tết

Thiếu nữ Bana bên ché rượu cần.​

Từ quá trình xen cư và cộng hưởng văn hoá trong sinh hoạt với đồng bào Kinh trong nhiều năm qua, nên các dân tộc bản địa ở Tây Nguyên gần đây có xu hướng ăn Tết cùng với đồng bào Kinh. Ngày Tết Nguyên đán đã trở thành ngày vui chung của cộng đồng các dân tộc anh em. Bà con thư giãn, nghỉ ngơi sau một năm lao động vất vả. Họ ăn Tết cùng đồng bào Kinh, song họ vẫn giữ những bản sắc riêng của dân tộc mình. Và một trong những nét văn hoá đó là sử dụng rượu cần trong ngày Tết.
Một năm đã qua, tuy mùa màng không mấy thuận lợi, song trên khắp làng Kon Klor ở thị xã Kon Tum đâu đâu cũng thấy không khí rộn ràng chuẩn bị Tết.
Có tiếng trong nghề chế biến rượu cần ở Kon Tum, nhưng chưa có Tết nào bà Y Hanh lại bận rộn như Tết này. Hàng trăm hũ rượu mà bà con trong làng đặt trước, rồi khách phương xa nghe tiếng cũng đến đặt mua. Công việc của bà vì vậy khá bận rộn, song đây dịp trọng đại của cả dân tộc nên bà cố gắng làm thứ rượu cần thật thơm, thật ngọt, mang hương vị đặc trưng cho mọi người thưởng thức.
Bà Y Hanh - Làng Kon Klor 1, thị xã Kon Tum, tỉnh Kon Tum nói: "Muốn được ngon thì mình phải bỏ men vào cho thơm. Cái men theo phong tục dân tộc thì hay giã với vỏ cây trong rừng, với ớt, với gạo giã để làm rượu. Ngày tết nhà nào cũng có rượu, có khi nấu bằng gạo, khi nấu bằng hạt kê, hoặc nấu bằng mỳ. Nhà nào cũng sắm 1,2,3,4 ghè như vậy".
Tuy đây không phải Tết cổ truyền của đồng bào bản địa ở Tây Nguyên, song xuất phát từ nhu cầu thực tế, đời sống bà con ngày một no đủ hơn, nên đón tết đã trở thành chuyện vui của mọi nhà. Ngày Tết, khách tới nhà, mở đầu câu chuyện bằng việc nếm thử hương vị của ché rượu cần.
Bà Y BLưn - Làng Kon Tum Kơ pâng, thị xã Kon Tum, tỉnh Kon Tum cho biết: "Khi mà gia đình người này mời người kia, mục đích mời nhau như vậy đầu năm mới làm ăn phát đạt. Thứ hai là để gặp gỡ anh em bà con. Người Kinh như thế nào thì người dân tộc bây giờ cũng vậy, bởi vì sống chan hòa với nhau. Bà con gần đây là người Kinh họ cũng tới đây chúc mình, mình cũng qua chúc họ nữa".
Ngoài việc chuẩn bị rượu cần cho ngày Tết, người dân khắp nơi cũng sửa sang nhà cửa, mua sắm các vật dụng phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt trong gia đình.
Đồng bào Bana đón Tết, nhưng họ vẫn giữ bản sắc riêng của dân tộc mình đó là văn hóa uống rượu cần. Dưới mái nhà sàn, bên ché rượu cần, chúng tôi cảm nhận được không khí Tết vừa gắn kết và thật đầm ấm.


(Theo vtv.vn)

 

nếu nói về bài hát âm hưởng Tây Nguyên, và có chút gì Tây Nguyên thì có 1 vài bài như dưới đây:


Giấc mơ Chapi
Bài ca trên đồi
Chuyện tình thảo nguyên
Đi tìm lời ru (thần) mặt trời
Còn yêu nhau thì về
Em muốn sống bên anh trọn đời

sung chút nữa thì có 1 tác phẩm thuộc thể loại nhạc đỏ: Sông Dakrông mùa xuân về ^^

mọi đường dẫn đều link qua bài hát gốc tại nhaccuatui.com ^^
hiện thời là nhiêu đó, chính xác là em chỉ biết đc nhiêu đó và vẫn đang sưu tầm thêm, em cũng khoái nhạc Tây Nguyên, hát nó có vẻ rừng rú như nào đấy, sướng sướng cái mồm ^^