Phát hiện mới về nguyên nhân có thể gây ra thảm kịch Titanic

Đúng 96 năm trước đây, đêm 14/4/1912, trên đường đi từ southamton (Anh) đến New York (Mỹ) con tàu Titanic đã đâm vào một núi băng trôi và chìm sau gần 2,5 giờ đồng hồ dưới làn nước lạnh giá của biển Đại Tây Dương. Vụ tai nạn được xem là bi thảm nhất trong lịch sử hàng hải quốc tế đã cướp đi mạng sống của hơn 1.500 người.

Gần một thế kỷ qua đã có rất nhiều lý giải về nguyên nhân vụ tai nạn. Tháng trước, hai chuyên gia thuộc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ là Timothy Foecke và Jennifer Hooper McCarty đã xuất bản một cuốn sách có tên “What really sank the Titanic” (Cái gì đã thực sự nhấn chìm con tàu Titanic) do nhà xuất bản Citadel Press ấn hành, trong đó công bố những nghiên cứu của họ trong vòng một thập niên qua về vụ đắm tàu lịch sử này.

Kiến giải của họ cung cấp rất nhiều chi tiết thú vị, góp phần soi sáng những bí ẩn của một tai nạn thảm khốc đã từng gây chấn động toàn thế giới hồi đầu thế kỷ XX.

Các tác giả cuốn sách, vốn là những chuyên gia về kim loại học, đã nghiên cứu 48 chiếc đinh tán được trục vớt từ xác tàu. Họ chụp ảnh cấu tạo bên trong, tìm hiểu cấu trúc kim loại, tiến hành những phép thử hóa học, mô phỏng bằng máy tính, so sánh với những mẫu kim loại thời bấy giờ - một trong số đó được lấy từ cầu Brooklyn.

Ông Foecke đã rất ngạc nhiên khi phát hiện lượng xỉ trong những chiếc đinh ấy rất cao (9%), gấp khoảng 3 lần lượng cho phép (2-3%). Với lượng xỉ cao như vậy, những chiếc đinh này trở nên giòn và dễ gãy. Hình dạng và chất lượng của chúng cũng không đồng đều, chứng tỏ chúng đến từ nhiều nguồn cung cấp khác nhau.

Những nghiên cứu về sức bền cho thấy, những chiếc đinh đó chỉ chịu được tải trọng bằng 60% so với tiêu chuẩn.

Vào thời ấy, nhiều xưởng đóng tàu đang chuyển từ đinh tán sắt sang đinh tán thép chịu lực tốt hơn và có thể cơ giới hóa được quá trình lắp ráp. Công ty Harland & Wolff cũng dùng đinh thép để đóng tàu Titanic, nhưng chỉ ở phần thân tàu – nơi họ cho rằng phải chịu lực lớn nhất. Phần mũi và đuôi tàu được ghép bằng những chiếc đinh sắt. Tuy nhiên, số phận thường hay trêu cợt những toan tính của con người, phần mũi tàu mới chính là nơi va chạm mạnh với núi băng.

Năm 2003, sau khi hoàn thành luận án tiến sĩ tại Đại học Johns Hopins ở Baltimore, Maryland, cô McCarty đã đến nước Anh và đã bỏ ra 2 năm để nghiên cứu tài liệu lưu trữ của Công ty Harland & Wolff. Cô đã phát hiện ra những bằng chứng bằng giấy trắng mực đen hậu thuẫn cho kết quả nghiên cứu của cô và ông Foecke.

Xưởng Harland & Wolff trong khoảng thời gian từ năm 1909 – 1912 đã đóng 3 con tàu lớn nhất thế giới thời bấy giờ là tàu Titanic, tàu Olimpic và tàu Britannic cùng một lúc. Mỗi chiếc tàu như vậy cần đến 3 triệu chiếc đinh rivet và cố nhiên là xưởng luôn ở trong tình trạng khan hiếm đinh và nhân công.

Vấn đề “đinh tán và thuê thêm thợ” được đề cập đến trong mọi cuộc họp của Ban giám đốc. Họ đã phải đặt đinh tán tại những xưởng rèn nhỏ, theo giấy tờ lưu trữ của công ty và của Chính phủ Anh, nơi sản phẩm làm ra có chất lượng thấp hơn những mối hàng truyền thống.

Còn nữa, cô McCarty đã phát hiện Công ty đặt mua sắt 3 để làm đinh tán trong khi những xưởng đóng tàu thời bấy giờ thường dùng sắt 4 kích thước lớn hơn để làm mỏ neo, xích và đinh tán. Cuối cùng thì việc thiếu thợ tán đinh lành nghề và sức ép về tiến độ rõ ràng là có ảnh hưởng đến chất lượng con tàu.

Chiếc tàu "chị em" với Titanic là Olimpic đã va chạm với tàu chiến H.M.S Hawke vào ngày 20/9/1911 và bị hư hại nặng. Ảnh chụp lỗ thủng của con tàu sau vụ tai nạn cho thấy có những vết ghép trên vỏ tàu cũng bị bung đinh tán như tàu Titanic. Hai chiếc được đóng cùng một lúc tại xưởng Harland & Wolff và dĩ nhiên là từ những vật liệu như nhau.

Cuốn sách của hai nhà khoa học đã nhận được hai luồng ý kiến phản hồi trái ngược. Công ty Harland & Wolff đã cương quyết bác bỏ lời cáo buộc của các tác giả cho rằng họ đã dùng đinh kém chất lượng. Ông Joris Minne, người phát ngôn của Công ty đã viện dẫn trường hợp tàu Olimpic đã phục vụ trong suốt 24 năm cho đến tận ngày nghỉ hưu vào năm 1935.

Ông David Livingstone, một cựu quan chức của Công ty, cho rằng những điểm chính mà các tác giả đã nêu trong cuốn sách là sai lầm. Ông cho biết các xưởng đóng tàu luôn ở trong tình trạng căng thẳng về nhân sự. Hiện nay Công ty Harland & Wolff phải sang tận Rumani để tìm thợ hàn.

Còn sở dĩ phần mũi và đuôi tàu Titanic được ghép bằng đinh sắt là vì những máy tán đinh thép không thể xoay trở được tại những vị trí khó như vậy. Loại đinh tán bằng sắt tại những chỗ này thường có kích thước lớn hơn. Hơn nữa, chất lượng kim loại cách đây một thế kỷ phải kém hơn nhiều so với hiện nay.

Tuy vậy, quan điểm của cuốn sách được nhiều nhà nghiên cứu đồng tình. Ông Tim Trower - một nhà sử học về hàng hải và chuyên điểm sách cho Hội Lịch sử Titanic tại Massachusetts - ca ngợi cuốn sách đã giải quyết được điều bí ẩn “thách thức những nhà điều tra trong gần một thế kỷ qua”.

Ông cho rằng Công ty Harland & Wolff phải chịu trách nhiệm về con số thiệt hại nhân mạng quá lớn trong vụ tai nạn. Ông William Garzke, Chủ tịch Ban giám định của Hội Kỹ sư và Kiến trúc sư hàng hải có trụ sở ở bang Newjersey – một nhà khoa học cũng nghiên cứu về vụ đắm tàu Titanic – đánh giá cao phát hiện của hai tác giả về những chiếc đinh tán của con tàu và cho rằng thiết kế của những mối ghép cũng có “vấn đề”.

Theo ông, Công ty Harland & Wolff đáng lẽ phải dùng tới 3 chiếc đinh thay vì 2 chiếc tại mối ghép mới đảm bảo được độ bền vững.

theo báo an ninh thế giới