Vì sao phải “kêu gọi” dùng hàng Việt Nam?

Vì sao phải “kêu gọi” dùng hàng Việt Nam?
(eFinance) - (Tạp chí Tài chính Điện tử số 75 ngày 15/9/2009) - Chuyện nói ở hành lang thường là những câu chuyện không hoàn toàn trọn vẹn, nhưng nếu chú ý lắng nghe, ta sẽ thu thập được không ít triết lý bổ ích Bước sang năm 2009, kinh tế Việt Nam phải đối mặt với những dự báo ảm đạm về kinh tế thế giới, đồng thời là tình trạng suy giảm sản xuất trong nước. Trước tình hình đó, Chính phủ đã kịp thời đưa ra các gói kích cầu đầu tư và tiêu dùng và gần đây nhất còn có chương trình cổ súy cho “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam”.
- Lạ nhỉ, tại sao không cổ súy cho… “cả thế giới dùng hàng Việt Nam”?
- Làm gì thì cũng phải từ nhỏ đến lớn, từ gần đến xa, từ cục bộ đến tổng thể… thì mới có sức lan tỏa chứ.
- Quả thật qua báo đài, tôi thấy Nhà nước không chỉ kêu gọi mà còn hỗ trợ cả tiền cho các doanh nghiệp đưa hàng Việt đến với người Việt, nhất là cho đồng bào nông thôn vùng sâu, vùng xa… Chẳng lẽ từ trước đến nay, những vùng miền đó toàn sài hàng ngoại hay sao?
- Đúng là nếu suy diễn như bác thì phải gọi là “hàng Việt Nam dùng cho người Việt Nam” mới phải?
- Bác cứ “chơi chữ” như vậy thì những người suy nghĩ đơn giản, thường dân như tôi lại tưởng rằng hàng Việt Nam dành cho người Việt thì khác với hàng Việt Nam dành cho người nước ngoài?
- Bác nghĩ không sai. Quả thực không ít doanh nghiệp đã “góp phần” hình thành trong nếp nghĩ của dân ta là hàng tốt, hàng chất lượng cao là dành cho xuất khẩu, còn hàng kém chất lượng, lỗi mốt thì mới dành tiêu thụ ở thị trường trong nước. Người ta hay phê phán quan điểm “sính hàng ngoại”, nhưng thực ra người tiêu dùng tinh lắm, có “sính” cái gì thì chẳng qua cũng là do đúc kết từ kinh nghiệm thực tế mà ra thôi. Còn nữa, chuyện “sính” hàng ngoại, hàng hiệu vì muốn khẳng định đẳng cấp thì cũng chỉ rơi vào một bộ phận nhỏ có thu nhập cao trong dân ta mà thôi.
- Cũng chẳng trách họ được, nếu có điều kiện tôi cũng sẵn sàng “sính”, bởi đó là những sản phẩm đã được thế giới công nhận, thẩm định hộ mình về chất lượng, mẫu mã rồi. Có kêu thì kêu doanh nghiệp Việt Nam ấy, tại sao họ không để tâm vào việc làm ra những sản phẩm hàng hiệu để không chỉ người Việt Nam “sính” mà cả người nước ngoài cũng phải “sính” hàng Việt Nam?
- Thế đấy, nhiều khi doanh nghiệp Việt Nam thậm chí còn…làm hỏng cả thương hiệu của hàng ngoại ấy chứ. Tôi đã từng đi mua một chiếc áo sơ mi làm quà tặng, thương hiệu ngoại hẳn hoi (nhưng do doanh nghiệp Việt Nam mua và sản xuất, tiêu thụ trong nước), nhưng hỏi đến hộp đựng thì cô bán hàng bảo hết mất rồi, hơn nữa mấy cô bán hàng còn mải ăn cơm hộp ở góc quầy hàng, hơn là tiếp khách hàng… Tôi cảm thấy “ấm ức” lắm vì giá cả thì cao hơn hẳn các loại sơ mi trong nước khác, mà dịch vụ chăm sóc khách hàng lại kém như vậy. Từ hôm đó, tôi “thề” là không bao giờ mua hàng ở đó nữa.
- Tôi biết, ở các nước kinh doanh đã trở thành một môn nghệ thuật, được nghiên cứu rất kỹ ở từng khâu, nhân viên nào không tuân thủ thì bị cúp lương bổng, đuổi việc... Còn ở Việt Nam, nhiều khi doanh nghiệp chỉ mải tạo ra bảng hiệu công ty thật to, tạo ra nhiều hình ảnh trên báo chí, cho nhân viên mặc đồng phục thật đẹp… mà quên rằng họ nên tập trung nhiều hơn vào việc sử dụng các nguồn lực một các hiệu quả để tạo ra lợi nhuận.
- Nói đến nhân sự, quả là các chủ doanh nghiệp Việt Nam cũng có điểm yếu, đó là họ thường khởi nghiệp với những người thân hay quen biết trong gia đình, chứ không đặt mục tiêu tuyển dụng người có năng lực làm việc. Cũng chính vì vậy mà khi thấy những nhân sự này không đáp ứng được yêu cầu công việc, thì chủ doanh nghiệp rất khó trong việc thi hành kỷ luật hay đuổi việc họ. Hơn thế, việc sử dụng người thân kém năng lực này còn làm ảnh hưởn tiêu cực tới kỷ luật lao động của các nhân viên khác trong công ty.
- Nói đi nói lại thì chung quy cũng tại doanh nghiệp Việt Nam làm cho “Hàng Việt Nam” xa lánh, khó bán cho “Người Việt Nam”. Vậy thì, thay vì kêu gọi “Người Việt nam dùng hàng Việt Nam”, Nhà nước nên vận động doanh nghiệp Việt Nam hãy cam kết làm ra hàng chất lượng cao, giá cả hợp lý, tiếp cận đến từng người tiêu dùng Việt Nam bằng hệ thống bán hàng thuận lợi, cung ứng và chăm sóc khách hàng một các chuyên nghiệp.
- Phải rồi, được như thế thì nhất định người Việt Nam ta tự khắc chọn hàng Việt Nam để tiêu dùng, hơn nữa còn cảm thấy tự hào khi dùng hàng Việt Nam chứ đâu phải “dùng hàng Việt nam là yêu nước”!
- Được thế thì nền sản xuất nước nhà cũng ngày càng phát triển, doanh nghiệp Việt Nam cũng ngày càng lớn mạnh. Câu chuyện của tôi với bác chắc là phải thay đổi thành chủ đề… làm thế nào để hàng Việt Nam cung ứng đủ cho thị trường thị trường thế giới nhỉ?!
(Tai Thính)


"Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam": Nhìn từ nhiều phía


PNX - Hơn ba năm trước đây, khi bước chân vào ngưỡng cửa sân chơi toàn cầu, chúng ta mang bên lòng nỗi lo canh cánh rằng liệu nền kinh tế còn quá non trẻ của mình có chịu đựng được bão táp cạnh tranh?

Lo ngại đó được thử thách trong năm qua khi cả thế giới phải đối phó với cơn suy thoái lớn nhất từ nửa thế kỷ qua, làm đảo lộn kế hoạch thị trường của nhiều nước. ​

Tình hình xuất khẩu của chúng ta không còn thuận buồm xuôi gió và sức ép phát triển đặt nặng lên vai hàng nội địa đang vất vả chiến đấu trên một thị trường mà hàng ngoại với chất lượng cao hơn lại được hưởng ưu thế từ việc hàng rào thuế quan dỡ bỏ dần. Đó là một cuộc chiến đấu đơn độc. Nhà nước do bị ràng buộc vào những cam kết khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới đã không thể tiếp tục làm “bà đỡ” cho nhà sản xuất như trước, còn người tiêu dùng vẫn có không ít hoài nghi về chất lượng hàng nội.​

Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được Bộ Chính trị phát động hồi tháng tám năm ngoái nhằm phát huy lòng yêu nước, xây dựng văn hóa tiêu dùng, đẩy mạnh sản xuất hàng Việt Nam có chất lượng và sức cạnh tranh cao, chính là một phản ứng có điều kiện trước những thách thức gay gắt. ​

​

Thực tế hơn nửa năm qua cho chúng ta một trải nghiệm rằng, để người Việt ưu tiên dùng hàng Việt không chỉ là một phong trào sớm nở tối tàn, đây phải là một nỗ lực dài hơi cần được nhiều phía chung tay góp sức, với sự khích lệ từ phía Nhà nước, cố gắng của doanh nghiệp và sự ủng hộ của người tiêu dùng. ​

Trước hết là về phía người tiêu dùng, đáng nói nhất là một bộ phận khá lớn có tâm lý sính hàng ngoại đã trở thành thói quen mua sắm. Theo kết quả điều tra tiến hành tại 16 nước châu Á của Tập đoàn Grey Group (Mỹ), có đến 77% người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng các thương hiệu nước ngoài. ​

Chất lượng cuộc sống ngày càng được cải thiện đã phát sinh nhu cầu cao hơn về tiêu dùng. Vấn đề là làm thế nào để hàng nội có giá rẻ mà chất lượng chấp nhận được. Đã qua rồi cái thời kêu gọi lòng yêu nước chung chung, mà phải làm sao cho người dân thấy rằng mình có trách nhiệm đối với sự phát triển của nền kinh tế, trách nhiệm đối với việc tạo nhiều việc làm. Nước Nhật sau chiến tranh đã trải qua một thời kỳ như vậy, khi đó chính phủ họ không phải kêu gọi lòng yêu nước như chúng ta thường làm mà là giáo dục từ trong trường học đến ngoài xã hội tinh thần trách nhiệm cùng nhau vượt khó bằng cách chỉ dùng hàng nội địa. ​

Tiếng gọi của thị trường vừa có sức hấp dẫn lại vừa tôn trọng sự chọn lựa của người tiêu dùng và bất cứ ai cũng có quyền từ chối một sản phẩm mình không vừa ý. Điều này đặt trên vai của nhà sản xuất một trách nhiệm nặng nề là không để đánh mất lòng tin của người dân vào hàng hóa do mình làm ra. ​

Về mặt lý thuyết, hàng sản xuất trong nước luôn có ưu thế so với hàng nhập khẩu do giá công lao động rẻ hơn, phí tổn vận chuyển cũng như thuê mướn mặt bằng thấp hơn, ngay cả điều kiện cải tiến công nghệ để nâng cao chất lượng lẫn năng suất cũng thuận lợi hơn nhờ là nước công nghiệp hóa đi sau. Như vậy, nếu có các yếu tố nào làm giá hàng hóa tăng cao thường là do những nguyên nhân khác như thuế nặng, lãi suất ngân hàng cao, tỷ giá hối đoái không phù hợp, cũng như các chi phí tiêu cực phát sinh từ một bộ máy hành chính không hiệu quả. Đây chính là trách nhiệm của Nhà nước trong điều hành vĩ mô nhằm giúp doanh nghiệp có thể sản xuất hàng với giá thành thấp và chất lượng cao. ​

Trong vai trò quản lý, Nhà nước vẫn chưa xây dựng được hàng rào kỹ thuật chuẩn để ngăn chặn hàng kém chất lượng xâm nhập thị trường nội địa; chưa chống hàng lậu, hàng nhái, hàng giả đến nơi đến chốn để bảo vệ nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng. ​

Ngoài ra, với tư cách là người tiêu dùng lớn nhất, Nhà nước cần nêu gương trong việc thực hiện chủ trương “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” bằng cách yêu cầu bộ máy hành chính trên cả nước phải ưu tiên sử dụng sản phẩm và dịch vụ được cung ứng từ doanh nghiệp trong nước. ​

Nhiều năm nay, được sự hỗ trợ của giới truyền thông, hàng sản xuất trong nước đã từng bước thuyết phục người tiêu dùng; trong các siêu thị, mặt hàng nội chiếm khối lượng khá lớn, các vùng sâu vùng xa lâu nay bị bỏ ngỏ cho hàng nhập lậu đã bắt đầu làm quen với hàng sản xuất trong nước. ​

Nhưng chừng ấy vẫn chưa đủ trước một thị trường tiềm năng hơn 85 triệu người, năm 2009 được xếp thứ sáu trong số 30 thị trường bán lẻ có sức hấp dẫn nhất thế giới ​

​

Giá rẻ và chất lượng chấp nhận được là con đường để hàng nội
chinh phục khách hàng trong nước - Ảnh: Phùng Huy​

Thực tế cho thấy, chất lượng sản phẩm không ổn định là một trong những lý do khiến người tiêu dùng dè dặt với hàng nội. Trái bóng “ưu tiên dùng hàng Việt” nay đã thuộc về phần sân của nhà sản xuất. Đã có ý kiến cho rằng, tại sao chúng ta cứ phải hô hào dùng hàng Việt là yêu nước, mà không đặt lời kêu gọi ngược lại cho giới sản xuất lấy đạo đức kinh doanh làm thước đo lòng yêu nước, để từ đó buộc doanh nghiệp phải có trách nhiệm hơn nữa với cộng đồng bằng những sản phẩm có chất lượng và giá thành hợp lý, phục vụ cho đời sống người dân, cũng là cách làm giàu cho mình và cho đất nước. ​

Doanh nghiệp không nên chờ đợi Nhà nước làm thay cho mình mà hãy tự hỏi mình đã làm gì để tiếp cận và chăm sóc trong phân khúc thị trường nội địa đầy tiềm năng, cũng như đã có bước chuẩn bị phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước hay chưa?​

Bên cạnh đó, vẫn phải quan tâm hơn đến liên kết giữa các nhà sản xuất và phân phối. Đặc biệt, hệ thống bán lẻ của Việt Nam hiện được nhiều chuyên gia nhận định là còn manh mún, phát triển tự phát, quy mô không đồng đều nên sức cạnh tranh còn yếu. Vì vậy, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước sẽ phải cải thiện để làm tốt hơn theo chuẩn quốc tế.​

Trước đây, khi chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch còn được sử dụng như một lá chắn cho công nghiệp nội địa thì chiến lược sản xuất hàng hóa thay thế hàng nhập khẩu đã có những thành công đáng kể. Nhưng trong xu thế toàn cầu hóa, khi các chính phủ mất dần đặc quyền sử dụng chính sách bảo hộ để nuôi sống công nghiệp bản xứ, thì sự tự nguyện của người dân dùng hàng trong nước là nhân tố vô cùng quan trọng đưa nền kinh tế vượt qua thời kỳ khó khăn. ​

Còn về lâu dài, chúng ta vẫn cần tiếp tục theo đuổi một chính sách phát triển bằng con đường xuất khẩu. Đó là con đường để doanh nghiệp đi ra biển lớn, nhưng trước tiên là phải nâng cao tính cạnh tranh từ sân nhà bằng hàng hóa chất lượng cao và giá rẻ. ​

Trần Trọng Thức​