Thuốc Đông y trộn... cát, xi măng

Thuốc chứa xi măng, cát, mùn đất, tẩm ướp “thuốc độc”, thuốc giả... là phát hiện mới nhất trong đợt kiểm nghiệm của Bộ Y tế về chất lượng thuốc Đông y ở chính các cơ sở khám chữa bệnh của Nhà nước.
Khả năng làm giả càng tinh vi thì sức khỏe của người bệnh càng bị đe dọa, nhiều dược liệu có hóa chất khi vào cơ thể sẽ gây tác hại lâu dài như suy gan, suy thận, gây ung thư.

Trong đợt này, Viện Kiểm nghiệm thuốc T.Ư lấy gần 400 mẫu dược liệu thì có tới 60% mẫu chưa đạt chất lượng. Trong đó, 20% số thuốc còn bị trộn rác như cát, xi măng, lẫn tạp chất, giả mạo, tẩm ướp hóa chất độc hại…
Thông tin này khiến nhiều bệnh nhân lo lắng, bởi xưa nay không ai nghĩ uống thuốc Đông y trong bệnh viện lại có thể có độc. Trong đó, các chuyên gia đầu ngành Đông y nhận định, nghiêm trọng nhất là nhiều vị thuốc trộn tạp chất, nhuộm màu và giả mạo như bạch linh, hoài sơn, thỏ ty tử, hồng hoa. Ngoài ra, còn một số thuốc “treo đầu dê bán thịt chó”, sử dụng không đúng bộ phận như: Kim ngân hoa (sử dụng kim ngân đằng), liên nhục (dùng nắp hạt sen), phục thần (dùng bạch linh).
Xuất xứ Trung Quốc
Dạo quanh một vòng các cửa hàng thuốc đông y trên phố Lãn Ông, không khó để thấy các loại dược liệu được bày bán nhan nhản.Theo chị Hằng, chủ cửa hàng thuốc đông y Tùng-Hằng, 43 Lãn Ông, Hà Nội, hầu hết các loại thuốc đông y ở cửa hàng của chị đều nhập từ Trung Quốc, có người giao hàng tận nơi, số lượng cần bao nhiêu họ cũng đáp ứng đủ, chỉ có một số loại trà thảo dược là hàng Việt Nam.Để chấn chỉnh lại hoạt động buôn bán cũng như chất lượng của sản phẩm này vừa qua, Vụ Y dược học cổ truyền (Bộ Y tế) đã tổ chức kiểm tra định tính, định lượng và tạp chất đối với gần 400 mẫu dược liệu tại 70 cơ sở khám chữa bệnh trên 5 tỉnh, thành phố.Những tỉnh, thành phố được kiểm tra là những địa phương nhập và sản xuất dược liệu lớn nhất cả nước. Theo TS Trần Thị Hồng Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Y dược học cổ truyền (Bộ Y tế) nguồn gốc của những loại dược liệu giả chủ yếu là có xuất xứ từ Trung Quốc, nhiều vị thuốc bị làm giả và lẫn nhiều tạp chất như: bá tử nhân, tế tân, viễn chí, hòe hoa, phòng phong, uy linh tiên, tần giao, kim ngân hoa.Kết quả cũng cho thấy, một số vị thuốc có hàm lượng hoạt chất thấp như: đảng sâm, hoàng cầm, khương hoạt, hà thủ ô đỏ, hoàng bá, đan sâm, ngưu tất, nhục thung dung.Bạch linh, hồng hoa, thỏ ty tử, hoài sơn nhập từ Trung Quốc có rất nhiều hóa chất độc hại. Một số phòng kiểm nghiệm đã xác định thỏ ty tử có trộn xi măng hoặc chất vô cơ khác; hay như vị thuốc hồng hoa phát hiện có trộn hóa chất.Theo dẫn chứng của TS Hồng Phương, hiện nay, có một số loại dược liệu làm giả rất tinh vi, khó phát hiện. Trước đây, bạch linh giả cho ngâm vào nước sẽ tan nhanh chóng. Nhưng giờ phía nhà buôn rất tinh vi đã cho canxi cacbonat vào bạch linh để cho không tan trong nước khi thử. Việc thử bằng nước lúc này trở nên khó khăn, vì vậy buộc các bác sĩ phải có kiến thức phân biệt tốt hơn.Nhiều loại dược liệu dễ bị làm giả như hồng hoa, thỏ ty tử, bạch linh, hoài sơn nhưng các đơn vị y tế vẫn nhập về từ Trung Quốc bởi trên thực tế, những đông dược đó chỉ có ở quốc gia này nhưng theo TS, bác sỹ Hồng Phương cũng có khi là thói quen của bác sỹ thích nhập hàng từ Trung Quốc, bởi thay vì dùng hồng hoa có xuất xứ từ nước láng giềng này, bác sỹ cũng có thể thay thế và chỉ định cho bệnh nhân sử dụng vị thuốc hồng hoa có nguồn gốc tại Thái Bình cũng có chất lượng tốt và hiệu quả cao.Bà Trần Thị Hồng Phương - Phó Vụ trưởng Vụ Y dược cổ truyền (Bộ Y tế) cho rằng, lý do là vì “kỹ nghệ” làm giả thuốc đông dược ngày càng cao. Nếu trước đây, để phát hiện bạch linh giả, người ta cho vào nước, nếu thuốc tan thì biết là đồ giả. Nhưng hiện tại, bạch linh giả được tẩm canxi cacbonat để không tan trong nước.Thuốc thỏ ty tử không chỉ được trộn bột xi măng cho nặng mà còn nhuộm màu để không bị phát hiện. Còn thuốc hồng hoa cũng bị nhuộm màu công nghiệp cho đỏ đẹp và nặng hơn mà hiện Vụ vẫn chưa xác định ra đó là hóa chất gì.Ngoài ra, một số thuốc khác bị làm giả như nhân hạt cao lương giả ý dĩ, rễ sim giả ô dược, củ mỡ giả hoài sơn… Cho dù đã phát hiện và ngăn cấm nhiều năm nhưng nhiều thuốc vẫn nhuộm “thuốc độc” gây ung thư RhodaminB cho đỏ đẹp và chống nấm mốc…Lương y Vũ Quốc Trung (Hội Đông y Hà Nội) cũng nêu ra hàng loạt thuốc giả như “long vải” giả long nhãn, củ sắn giả bạch linh, thanh thảo giả đông trùng hạ thảo. Điều này khiến người bệnh bị móc túi mà bệnh không khỏi… Ngoài ra, người chế biến còn xông lưu huỳnh hay formaldehyde để chống nấm mốc… Có nhiều loại thuốc khác kém chất lượng đã được tinh chế hết chất bổ, chỉ còn “bã” như các loại sâm, linh chi…