Lúc sinh thời cha tôi thường răn dạy anh em chúng tôi : “Các con làm việc gì cũng cần phải cân nhắc, suy ngẫm trước sau sao cho chín chắn, tránh để xảy ra những nhầm lẫn đáng tiếc! Sự nhầm lẫn nhỏ các con còn có cơ hội sửa chữa lại, nhầm lẫn nghiêm trọng có khi phải đánh đổi cả sự nghiệp, thậm trí mất cả tính mạng, khi đó thì không còn cơ hội nào cho mình nữa đâu!” Nói vậy rồi cha tôi thường dẫn ra các tích truyện trong sử sách cổ xưa để răn dạy chúng tôi. Tôi nhớ ngày ấy mấy anh em chúng tôi rất say mê với bộ truyện “Tam quốc diễn nghĩa” lắm, chúng tôi thường tranh luận với nhau rất nhiều về các trận đánh, các nhân vật, các mưu lược trong truyện, mà rồi ai cũng thích nhất nhân vật Khổng Minh với tài thao lược như thần cùng những mưu kế tuyệt vời của mình, Khổng Minh đã làm cho quân thù bao phen thất điên, bát đảo! Lần đó chúng tôi đang phấn khích tranh luận với nhau về những lần bắc phạt trung nguyên của Khổng Minh, cha tôi nghe rồi hỏi: - Theo các con nguyên nhân nào khiến lần ra Kỳ Sơn thứ nhất của Khổng Minh bị thất bại? Anh em chúng tôi đều nói là do Khổng Minh đã nhầm khi dùng Mã Tốc làm tướng tiên phong, Mã Tốc tuy có tài những lại kiêu ngạo không chịu nghe lời khuyên của Vương Bình để rồi thua trận ở Nhai Đình khiến cho việc lớn không thành! Cha tôi gật đầu khen phải, rồi ông lại hỏi tiếp: - Thế Mã Tốc là người như thế nào? Anh cả tôi nghe cha hỏi liền trả lời ngay: - Thưa cha! Lúc sắp lâm chung Lưu Bị đã dặn lại Khổng Minh Rằng: “Mã Tốc thường nói quá sự thật, không nên dùng vào việc lớn.” Thực ra Mã Tốc chỉ là người giỏi nói suông mà lại có tính kiêu ngạo, tự mãn, không nghe lời phó tướng Vương Bình nên mới để thua trận như thế và phải nhận kết cục bi thảm! Cha tôi cười lớn và khen: - Con nói rất đúng, các con thấy chưa ? Người Tài như Không Minh mà còn có sự nhầm lẫn tai hại như thế để sau này chính Khổng Minh cũng vô cùng hối hận, đành “gạt nước mắt chém Mã Tốc”. Đúng! Chỉ sai một ly, đi một dặm là thế! Vả lại nếu Mã Tốc không kiêu ngạo thì đâu phải chết như thế đúng không? Sự sai lầm của một vị tướng tác hại không hề nhỏ, nó ảnh hưởng tới sự an nguy của cả một vương triều, đất nước, thậm trí của cả một dân tộc! Đây là một bài học lớn mà người xưa muốn truyền lại cho hậu thế, các con đọc và phải hiểu được ý nghĩa sâu xa của những cuốn sách như thế để tránh được những điều xấu, học theo những điều tốt. Đó chính là những bài học luân lý đầu tiên mà cha muốn dạy cho chúng tôi bằng chính những hiểu biết của mình thông qua những cuốn sách cha mua cho chúng tôi đọc khi nhỏ.Trong nhiều câu chuyện, đông, tây, kim, cổ mà cha tôi thường kể cho chúng tôi nghe và cũng là cách để dạy chúng tôi về nhân cách, có một câu chuyện truyền thuyết buồn, nó gắn liền với nỗi đau mất nước và nô lệ của lịch sử dân tộc nước nhà, đó là truyền thuyết An Dương Vương! Tôi nhớ cứ mỗi lần kể câu chuyện ấy giọng cha tôi lại trở nên trầm lắng, nửa như nuối tiếc, xót thương, nửa như chiêm nghiệm, suy ngẫm và bao giờ cũng vậy người thường hay kết thúc bằng một câu đầy tính giáo huấn, triết lý: - Đấy các con thấy không? Sự nhầm lẫn của mỗi con người đều có thể xảy ra, đối với những người bình thường tác hại của nó đối với xã hội sẽ không lớn lắm, nó chỉ ảnh hưởng trong một gia đình, một dòng họ là cùng. Còn với các bậc đế vương như An Dương Vương thì các con thấy đấy, nó không chỉ là cái chết bi thương của hai cha con mà nó còn là sự sụp đổ cả một vương triều hùng mạnh mà An Dương Vương phải tốn bao công sức cùng nhân dân gây dựng nên! Sai lầm như thế dẫn tơi sự an nguy, sinh tồn của cả một dân tộc, một đất nước! Lịch sự ngàn đời còn ghi nhớ mãi nỗi đau ấy! Các con ạ! Đó là những bài học to lớn và sâu sắc để chúng ta cùng suy ngẫm trước mỗi việc làm của mình! .............................................................. ĐỌC TIẾP *******************************
